Choose your language

ข่าวประชาสัมพันธ์

เว็บไซต์ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเณย์ กำลังทำการปรับปรุงบางส่วน ขออภัยในความไม่สะดวกค่ะ news

ติดต่อภาควิชา

ติดต่อภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร  คลิก

ด้านบนฐานประทักษิณจันทิประธานทั้งสามของจันทิปรัมบะนันจะพบภาพเรื่องในศาสนาอินดูที่พนักระเบียงของลานประทักษิณ ทั้งนี้ เทวาลัยหลังพระศิวะและพระพรหมปรากฏเล่าเรื่องรามายณะ ส่วนเทวาลัยพระวิษณุเล่าเรื่องพระกฤษณะ

เทวาลัยพระวิษณุปรากฏภาพเล่า เรื่องพระกฤษณะตอนเด็ก คือเรื่องราวการผจญกับอสูรที่พญากงส์ส่งมา ภาพเล่าเรื่องที่สำคัญได้แก่ ภาพพระกฤษณะปราบนาคกาลียะและภาพพระกฤษณะกับพระพลรามดูดนมนางยักษ์ซึ่งพญากงส์ส่งมาเพื่อฆ่าทารกทั้งสองให้ตายด้วยยาพิษที่ทาไว้ที่หัวนม แต่พระกฤษณะกับพระพลรามรู้ทันจึงกัดนมนางยักษ์ขาดตาย

สำหรับจันทิประธานปรัมบะนันทั้งสามหลังแล้ว ที่เรือนธาตุปรากฏฐานรองรับจำนนสามชั้น ชั้นล่างได้แก่ฐานประทักษิณซึงมีบันไดสำหรับขึ้นไปเดินประทักษิณได้ ฐานชั้นกลางได้แก่ฐานบัวลูกแก้วขนาดใหญ่ที่มีท้องไม้ขนาดใหญ่ ท้องไม้นี้ปรากฏภาพเทพประจำทิศประจำอยู่ทุกทิศ เช่น พระอีศานผู้เป็นเทพประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ พระอัคนีผู้ประจำทิศตะวันออกเฉียงใต้ เป็นต้น ส่วนฐานชั้นบนนั้นได้แก่ฐานบัวลูกแก้ว

โดยทางรูปแบบสถาปัตยกรรมแล้ว จันทิพระวิษณุและจันทิพระพรหม มีเค้าโครงคล้ายคลึงกับจันทิพระศิวะ สถาปัตยกรรมยังคงประกอบด้วยฐานประทักษิณขนาดใหญ่ที่มีซุ้มประตูยอดปราสาทขนาบด้วยซุ้มทวารบาล ฐานบัวสองชั้นรองรับเรือนธาตุโดยที่ชั้นล่างปรากฏเทพประจำทิศ เรือนธาตุที่แบ่งออกเป็นสองชั้นและแต่ละชั้นระดับซุ้มจระนำ รวมถึงยอดวิมานที่ประดับด้วยอาคารจำลองยอดสถูปิกะที่มีริ้วคล้ายอมลกะเช่นเดียวกัน

อย่างไรก็ตาม รูปแบบสถาปัตยกรรมของจันทิพระวิษณุและพระพรหมกลับมีขนาดและรายละเอียดที่ย่นย่อกว่าจันทิพระศิวะ ตัวอย่างเข่นการที่ห้องของจันทิทั้งสองก็เป็นจันทิห้องเดี่ยว มิได้เป็นจันทิห้าห้องดังที่ปรากฏกับจันทิพระศิวะ ยอดซึ่งมีความตี้ยกว่ารวมถึงการย่นย่อ “อาคารจำลองยอดสถูปิกะ” ให้กลายเป็นเพียง “สถูปิกะที่มีฐานรองรับ” เท่านั้น

สำหรับยอดปราสาทของจันทิปรัมบะนันนั้น เนื่องจากเทวาลัยดังกล่าวมีแผนผังกากบาทตั้งแต่ฐานยันยอดวิมาน ซึ่งทำให้เรือนธาตุจำลองทุกชั้นมีแผนผังกากบาทเช่นเดียวกับเรือนธาตุ อาคารจำลองที่ประดับชั้นวิมานของจันทิยังคงมีลักษณะเป็น “อาคารจำลองยอดสถูปิกะ” ดังที่ปรากฏมาก่อนแล้วในจันทิในศาสนาพุทธหลังอื่นๆในศิลปะชาภาคกลางตอนปลาย

                อย่างไรก็ตาม สถูปิกะยอดอาคารจำลองเหล่านี้กลับมีริ้วกลีบมะเฟืองอันคล้ายคลึงกับอมลกะในศิลปะอินเดียเหนือเป็นอย่างยิ่ง อาจเป็นไปได้ที่มีอิทธิพลของอมลกะในศิลปะอินเดียเหนือเข้ามาใหม่ในระยะนี้ และอาจเป็นความตั้งใจของช่างในการออกแบบให้จันทิแห่งนี้มีความแตกต่างไปจากจันทิในพุทธศาสนาที่นิยมใช้สถูปิกะ

ตัวจันทิตั้งอยู่บนฐานประทักษิณขนาดใหญ่ ซึ่งอยู่ในผังกากบาทเช่นเดียวกับตัวจันทิ ฐานดังกล่านี้มีซุ้มประตูทางขึ้นในแต่ละด้าน ซุ้มประตูที่มียอดปราสาทนี้มีสามหลังซึ่งได้แก่ซุ้มทางเข้าที่ขนาบข้างด้วยซุ้มทวารบาลนั่นเอง ด้าน ซุ้มประตูที่มียอดปราสาทนี้ต่อมาคงเป็นพื้นฐานให้กับโคปุระยอดปราสาทในศิลปะชวาภาคตะวันออก

ลวดบัวของฐานดังกล่าวประกอบด้วยฐานบัวลูกแก้วรองรับท้องไม้ขนาดใหญ่ซึ่งถือเป็นลักษณะเฉพาะของฐานบัวในระยะนี้ ท้องไม้ขนาดใหญ่ดังกล่าวประดับด้วยซุ้มจระนำรูปสิงห์ลายต้นกัลปพฤกษ์ โดยรอบระเบียงของฐานยังปรากฏอาคารจำลองที่มียอดเป็นอมลกะ

เทวาลัยพระศิวะของจันทิปรัมบะนัน ถือว่าเป็นเทวาลัยที่มีขนาดใหญ่ที่สุด มีแผนผังกากบาทและมีห้องเล็กๆจำนวนห้าห้อง ซึ่งแสดงให้เห็นแผนผังที่สืบมาจากเทวาลัยในพุทธศาสนามหายานที่สร้างขึ้นในระยะร่วมสมัย เช่นจันทิกะลาสันและจันทิเซวู อย่างไรก็ตาม เทวาลัยแห่งนี้ไม่ได้อุทิศห้องทั้งห้าให้กับพระธยานิพุทธเจ้าแต่กลับอุทิศให้กับเทพเจ้าในศาสนาอินดูทั้งหมด  อันได้แก่ห้องกลางนั้นอุทิศให้กับพระศิวะ ด้านทิศใต้อุทิศให้กับพระอคัสตยะ ด้านตะวันตกอุทิศให้กับพระคเณศ และด้านทิศเหนืออุทิศให้กับนางมหิษาสูรมรรทนี

จันทิปรัมบะนัน หรือจันทิโลโลจงกรัง เป็นจันทิในศาสนาฮินดูที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในศิลปะชวาภาคกลางตอนปลาย สร้างขึ้นในราชวงศ์สัญชัยซึ่งนับถือศาสนาฮินดูในราวพุทธศตวรรษที่ 15

เทวาลัยประธานนั้น ประกอบด้วยเทวาลัยจำนวน 8 สร้างขึ้นอุทิศให้กับตรีมูรติ โดยเทวาลัย8 หลัง เทวาลัยประธานจำนวนสามหลังสร้างอุทิศให้กับตรีมูรติ อันได้แก่ เทวาลัยหลังกลางอุทิศให้กับพระศิวะ เทวาลัยหลังทิศเหนืออุทิศให้กับพระวิษณุและเทวาลัยหลังทิศใต้อุทิศให้กับพระพรหมส่วนเทวาลัยด้านหน้าอีกสามหลังนั้นเป็นเทวาลัยที่สำหรับพาหนะของเทพเจ้าทั้งสาม อันได้แก่โคนนทิ ครุฑและหงส์ ตามลำดับ นอกจากนี้ยังมีเทวาลัยอีกสองหลังเล็กขนาบทั้งสองด้าน เทวาลัยหลังเล็กนี้คงสร้างขั้นเพื่ออุทิศให้กับพระสูรยะและพระจันทร์

หมวดหมู่ศิลปะไทย

ศิลปะไทย,ศิลปะทวารวดี,ศิลปะศรีวิชัย,ศิลปะหริภุญชัย,ศิลปะเขมรในประเทศไทย,ศิลปะล้านนา,ศิลปะล้านช้าง,ศิลปะสุโขทัย,ศิลปะอยุธยา,ศิลปะรัตนโกสินทร์

เลือกสถานที่ศิลปะไทย

plg_search_content_improved
Search - Categories
Search - Contacts
Search - Content
Search - Newsfeeds
Search - Weblinks
Search - K2

เกี่ยวกับผู้เขียน

บทความศิลปะไทย

  • จิตรกรรมฝาผนังเรื่องการนมัสการรอยพระพุทธบาท จ.สระบุรี
    ภายในพระอุโบสถวัดมหาสมณาราม จ.เพชรบุรี มีภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนขึ้นในราวรัชกาลที่ ๔-๕ เกี่ยวกับปูชนียสถานที่สำคัญของไทย ได้แก่ พระปฐมเจดีย์ พระบรมธาตุนครศรีธรรมราช เป็นต้น ฉากหนึ่งที่สำคัญคือการเดินทางไปนมัสการพระพุทธบาท…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๖:๐๓
  • ฮูปแต้มวัดมัชฌิมวิทยาราม จ.ขอนแก่น
    ฮูปแต้มเรื่องเวสสันดรชาดกภายในสิมวัดมัชฌิมวิทยาราม ภาพเขียนมีลักษณะเป็น ๒ มิติ ใช้การระบายสีและตัดเส้น ไม่มีการแรเงา โทนสีอยู่ในวรรณะเย็น ใช้สีคราม สีเขียวและสีเหลืองเป็นส่วนใหญ่ ภาพอาศรมที่ประทับยังสะท้อนถึงคติปราสาทผ่านการเขียนภาพอาคารที่มีหลังคาซ้อนชั้น…
    Written on วันพฤหัสบดี, ๑๒ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๘:๐๔
  • พระธาตุก่องข้าวน้อย
    ความเป็นมาของพระธาตุก่องข้าวน้อยเกี่ยวข้องกับเรื่องราวของชายหนุ่มที่กระทำมาตุฆาตและได้สร้างเจดีย์ขึ้นเพื่อไถ่บาป จากรูปแบบของพระธาตุก่องข้าวน้อยนักวิชาการบางท่านสันนิษฐานว่าน่าจะได้รับอิทธิพลศิลปะล้านนาและล้านช้าง กล่าวคือ เป็นเจดีย์ทรงปราสาทยอดซึ่งมีการเพิ่มปราสาทจำลองหรือยอดซุ้มเหนือหลังคาไว้ทั้งสี่ด้าน และส่วนยอดสุดเป็นเจดีย์ทรงระฆังในผังสี่เหลี่ยมหรือที่เรียกว่าทรงบัวเหลี่ยม
    Written on วันพฤหัสบดี, ๑๒ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๗:๔๐
  • คอกม้าท้าวบารส
    คอกม้าท้าวบารส เรียกขานตามตำนานเรื่องอุสา-บารส ซึ่งเป็นวรรณกรรมในท้องถิ่นที่กล่าวถึงเทือกเขาภูพานซึ่งรวมถึงบริเวณอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท คอกม้าท้าวบารสมีลักษณะเป็นก้อนหินทราย 2 ก้อน วางซ้อนกัน หินก้อนล่างถูกสกัดเข้าไปเป็นห้อง พื้นหินยกขึ้นให้ต่างระดับกัน มีขอบหินรอบลักษณะคล้ายคอก…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๘:๕๘
  • เจดีย์ช้างล้อม
    วัดช้างล้อมตั้งอยู่ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย จ.สุโขทัย เจดีย์ประธานเป็นเจดีย์ทรงระฆังในผังกลม มีชุดบัวถลาเป็นส่วนรองรับองค์ระฆังซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของเจดีย์ทรงระฆังในศิลปะสุโขทัย ถัดขึ้นไปบัวเป็นองค์ระฆัง บัลลังก์สี่เหลี่ยม และปล้องไฉนทรงกรวย เจดีย์ตั้งอยู่บนฐานประทักษิณในผังสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่ประดิษฐานพระพุทธรูปประทับนั่งภายในซุ้มโดยรอบ ชั้นล่างสุดประดับด้วยประติมากรรมรูปช้างล้อมรอบฐานเจดีย์ สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นตามคติความเชื่อว่าช้างเป็นสัตว์ที่ค้ำจุนพุทธศาสนาและค้ำจุนจักรวาล…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๐:๐๐

คำค้น

Borobudur Candi Arjun Candi Jago Candi Kalasan Candi Kidal Candi Mendut Candi Panataran Candi Parambanan Candi Sari Candi Sewu Dieng Plateau Pura Besakhih Pura Kehen กฤษณะ จันทิ จันทิเมนดุต ชวาภาคกลางตอนกลาง ชวาภาคกลางตอนปลาย ชาดก ฐานเป็นชั้น ธยานิพุทธ น้ำพุ ปหรรปุระ พื้นเมือง พุทธประวัติ พุทธมหายาน ภาพเล่าเรื่อง มณฑล มหาภารตะ มัชฌปาหิต ระบบตรีกาย ระบบพระพุทธเจ้าสามระดับ ระบบภูมิสาม รัดอก รามายณะ ลลิตวิสตระ ลัทธิเทวราชา ลานประทักษิณ วิมานอินเดียใต้ วิษณุ ศิลปะชวาภาคกลางตอนต้น ศิลปะชวาภาคตะวันออก ศิลปะบาหลี ศูนย์กลางจักรวาล สถูปิกะ สระน้ำ สิงหาส่าหรี หน้ากาล อมลกะ อวโลกิเตศวร อาคารจำลอง อาคารทรงเมรุ ฮินดู เขาพระสุเมรุ เรือนธาตุ เรือนธาตุจำลอง แผนผังกากบาท แผนผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า ไวษณพนิกาย ไศวนิกาย

ครีเอทีฟคอมมอนส์

สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์
ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร โดย ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 4.0 International.
อยู่บนพื้นฐานของงานที่ http://www.art-in-sea.com/.
การอนุญาตนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในสัญญาอนุญาตนี้ อาจมีอยู่ที่ http://www.art-in-sea.com/

ติดต่อศูนย์ศิลปกรรม

logo-1คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร 31 ถนนหน้าพระลาน แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200 โทรศัพท์ 0 2224 7684 โทรสาร 0 2226 5355

Statistics

16157293
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
243334
0
243334
15913794
243334
263161
16157293
Server Time: 23-06-2021 18:31:35