Choose your language

ข่าวประชาสัมพันธ์

เว็บไซต์ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเณย์ กำลังทำการปรับปรุงบางส่วน ขออภัยในความไม่สะดวกค่ะ news

ติดต่อภาควิชา

ติดต่อภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร  คลิก

ด้านในครรภคฤหะของจันทิเมนดุตปรากฏประติมากรรมสำคัญสามองค์ คือพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรทางด้านขวา และพระโพธิสัตว์วัชรปาณิทางด้านซ้าย อนึ่ง การที่พระพุทธเจ้าขนาบข้างด้วยพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรและวัชรปาณินั้น ปรากฏมาก่อนแล้วตั้งแต่ถ้ำอชันตาและเอลโลร่าในอินเดีย ต่อมาได้กลายเป็นที่แพร่หลายในศิลปะชาภาคกลาง

พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรปรากฏพระอมิตาภะ (พระธยานิพุทธประจำองค์ แสดงปางสมาธิ) บนมวยผม ส่วนพระหัตถ์ซ้ายเคยถือดอกบัวปัทมะซึ่งหักหายไปแล้ว พระโพธิสัตว์มีเครื่องแต่งกายที่คล้ายคลึงกับศิลปะปาละมาก ทั้งการทรงกระบังหน้าที่มีตาบสามเหลี่ยม 3 จุด การสวมวาสตรยัชโญปวีต รวมถึงการนั่งลลิตาสนะบนฐานกลีบบัวและรูปแบบของพนักบัลลังก์

ด้านในครรภคฤหะของจันทิเมนดุตปรากฏประติมากรรมสำคัญสามองค์ คือพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรทางด้านขวา และพระโพธิสัตว์วัชรปาณิทางด้านซ้าย

พระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท มีรูปแบบที่แสดงอิทธิพลจากศิลปะจาลุกยะที่ถ้ำเอลโลร่ากับศิลปะปาละจากอินเดียภาคตะวันออก พระพุทธรูปมีอุณาโลมตามแบบศิลปะปาละแต่กลับห่มเฉียงดังที่ปรากฏกับพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาทที่ถ้ำอชันตาและเอลโลร่า พระพุทธองค์แสดงการจับชายจีวรขณะนั่งห้อยพระบาทรวมถึงปรากฏชายจีวรที่ตกลงมาระหว่างพระเพลาทั้งสองข้างซึ่งคล้ายคลึงกับศิลปะที่ถ้ำเอลโลร่า ส่วนบัลลังก์ที่ประดับด้วยมกร วยาลและช้างก็ปรากฏมาก่อนแล้วทั้งที่ถ้ำเอลโลร่าและในศิลปะปาละ

นางหาริตีคือยักษิณีผู้พิทักษ์เด็กในพุทธศาสนา เป็นสตรีที่ล้อมรอบด้วยเด็กจำนวนมาก อีกนัยหนึ่งนางก็เป็นผู้ประทานบุตรให้กับผู้ศรัทธาด้วย ด้วยเหตุนี้นางจึงเกี่ยวข้องกับความอุดมสมบูรณ์เช่นเดียวกับท้าวกุเวรและบางคติจึงถือนางเป็นชายาของท้าวกุเวร การปรากฏทั้งท้าวกุเวรและนางหาริตีที่ประตูทางเข้าของจันทิเมนดุต ย่อมแสดงคติการอวยพรให้กับผู้ศรัทธาอย่างไม่ต้องสงสัย 

ที่ด้านข้างของพนักบันไดและที่ฐานรองรับเรือนธาตุ (ฐานชั้นบน) ของจันทิเมนดุต ปรากฏภาพเล่าเรื่องแทรกอยู่ในลายพันธุ์พฤกษาด้วย ตัวอย่างนิทานเรื่องเล่าที่สำคัญได้แก่ นิทานเรื่องปูหนีบคอนกกระสาเจ้าเล่ห์  ภาพเล่าเรื่องจากนิทานปัญจตันตระ ซึ่งเป็นนิทานสอนใจของอินเดียแต่งโดยใช้สัตว์ต่างๆเป็นตัวละครหลัก เช่น นิทานเรื่องเต่าปากมากซึ่งได้รับการช่วยเหลือจากนกกระยางสองตัว เป็นต้น นิทานบางเรื่องก็ปรากฏเช่นกันในนิทานชาดกด้วยอันแสดงให้เห็นว่านิทานเหล่านี้คงเป็นนิทานโบราณของอินเดีย จึงทำให้นิทานดังกล่าวไปปรากฏทั้งในศาสนาฮินดูและพุทธ

เก็จมุมของจันทิเมนดุน ปรากฏพระโพธิสัตว์จำนวนแปดองค์ ซึ่งได้แก่อัษฏมหาโพธิสัตว์หรือพระโพธิสัตว์ผู้ยิ่งใหญ่แปดองค์ในพุทธศาสนามหายาน ภาพสลักนี้ทำให้จันทิเมนดุตกลายเป็นมณฑลของพระโพธิสัตว์แปดองค์ผู้ประทับยืนล้อมรอบพระพุทธเจ้าที่แทนด้วยพระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยู่ภายในจันทิ ซึ่งแท้จริงแล้วพระโพธิสัตว์ทั้งแปดแสดงให้เห็นคุณสมบัติของพระพุทธเจ้าในด้านต่างๆนั่นเอง 

โดยอัษฏมหาโพธิสัตว์ทั้งหมดได้แก่ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรวัชรปาณิ สมันตภัทร มัญชุศรี กษิติครรภ์ อากาศครรภ์ (หรือขครรภ์) ไมเตรยะ และสรรวนิวรณวิษกัมภิน

ที่เก็จประธานของจันทิเมนดุตสลักเป็นภาพพระโพธิสัตว์ที่สำคัญ ภาพด้านหนึ่งสลักเป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 4 กรประทับนั่งบนดอกบัว สองกรหน้าของพระโพธิสัตว์แสดงปางสมาธิส่วนอีกสองกรถือของนักบวชอันได้แก่ลูกประคำและคัมภีร์ การแสดงมุทราของพระโพธิสัตว์ดังกล่าวนี้ทำให้นึกถึงประติมานวิทยาของพระโพธิสัตว์ษฑักษรี อันเป็นภาคหนึ่งของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรผู้ทำสมาธิกับมนตร์หกพยางค์ ด้านข้างทั้งสองข้างของพระองค์ปรากฏต้นไม้สารพัดนึกที่ปรากฏหม้อเพชรพลอยที่โคนต้นด้วย ต้นไม้สารพัดนึกเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ต้นกัลปพฤกษ์”

นอกจากนี้ยังปรากฏพระโพธิสัตว์บริวารโดยข้างหนึ่งเป็นพระโพธิสัตว์เพศชาย อีกข้างเป็นเพศหญิง ทั้งสองกำลังทำโยคะซึ่งสังเกตได้จากการคาดสายโยคปัฏฏ์ข้างหนึ่งเป็นพระโพธิสัตว์เพศชาย อีกข้างเป็นเพศหญิง ทั้งสองกำลังทำโยคะซึ่งสังเกตได้จากการคาดสายโยคปัฏฏ์

จันทิเมนดุตสร้างขึ้นในศิลปะชวาภาคกลางตอนกลาง โดยราชวงศ์ไศเลนทร์ในพุทธศตวรรษที่ 14 สร้างขึ้นในพุทธศาสนามหายาน โดยสร้างขึ้นในระยะเดียวกันกับบุโรพุทโธ ที่ตั้งของจันทิเมนดุตก็ตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกันกับจันทิปะวนและบุโรพุทโธ น่าเชื่อว่าจันทิทั้งสามตั้งอยู่ในแกนเดียวกันจึงมีความสัมพันธ์กันทางด้านประติมานวิทยา

จันทินี้มีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าจันทิบนที่ราบสูงเดียง และตั้งอยู่บนฐาน 2 ชั้น โดยฐานชั้นล่างอยู่ในฐานประทักษิณ เรือนธาตุมีการแบ่งออกเป็นสามส่วนคือแบ่งเป็น “เก็จประธาน” และ “เก็จมุม” ทั้งเก็จประธานและเก็จมุมมีการสลักภาพพระโพธิสัตว์ส่วนยอดของจันทิแห่งนี้ยังคงระบบ “วิมานอินเดียใต้” แต่กลับเปลี่ยนการประดับชั้นหลังคาจาก “อาคารจำลอง” ให้กลายเป็นการประดับ “สถูปิกะ” หรือ “เจดีย์จำลอง” โดยประดับตลอดแนวชั้นหลังคา

หมวดหมู่ศิลปะไทย

ศิลปะไทย,ศิลปะทวารวดี,ศิลปะศรีวิชัย,ศิลปะหริภุญชัย,ศิลปะเขมรในประเทศไทย,ศิลปะล้านนา,ศิลปะล้านช้าง,ศิลปะสุโขทัย,ศิลปะอยุธยา,ศิลปะรัตนโกสินทร์

เลือกสถานที่ศิลปะไทย

plg_search_content_improved
Search - Categories
Search - Contacts
Search - Content
Search - Newsfeeds
Search - Weblinks
Search - K2

เกี่ยวกับผู้เขียน

บทความศิลปะไทย

  • พระปฐมเจดีย์
    พระปฐมเจดีย์เป็นเจดีย์ขนาดใหญ่ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นครอบทับซากเจดีย์องค์เดิมที่มีลักษณะเป็นเนินดินขนาดใหญ่ที่ทรงค้นพบขณะทรงผนวชและได้เสด็จธุดงค์มายังบริเวณนี้ โดยทรงเชื่อว่าน่าจะเป็นเจดีย์แห่งแรกในดินแดนไทยที่สร้างขึ้นเมื่อครั้งที่พุทธศาสนาได้เผยแผ่มายังสุวรรณภูมิในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช จึงได้พระราชทานชื่อเจดีย์นี้ว่า พระปฐมเจดีย์ รูปแบบของพระปฐมเจดีย์เป็นเจดีย์ทรงระฆังขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย บ้างเรียกว่าทรงลังกา เนื่องจากคล้ายคลึงกับเจดีย์ทรงระฆังในศิลปะลังกา พระปฐมเจดีย์มีองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๗:๔๘
  • ปราสาทศีขรภูมิ
    ปราสาทศีขรภูมิหรือปราสาทบ้านระแงง ตั้งอยู่ที่ อ.ศีขรภูมิ จ.สุรินทร์ สร้างขึ้นในราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๗ ตรงกับศิลปะแบบนครวัด โดยสังเกตได้จากลวดลายที่ทับหลังและลวดลายประดับอื่นๆ ปราสาทศีขรภูมิประกอบด้วยปราสาทอิฐ ๕…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๒:๕๒
  • ใบเสมาบ้านโพธิ์ชัย
    บ้านโพธิ์ชัย อ.เมือง จ.กาฬสินธุ์ เป็นแหล่งโบราณคดีสมัยทวารวดีซึ่งค้นพบใบเสมาที่เป็นแผ่นหินจำนวนมาก โดยมักปักล้อมรอบเนินดินในทิศต่างๆ บ้างปักเป็นใบเสมาคู่ หรือ ซ้อนชั้น ๓ ใบ…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๙:๐๗
  • พระเสริม
    หลวงพ่อพระเสริมเป็นพระพุทธรูปขัดสมาธิราบปางมารวิชัย ศิลปะล้านช้าง ปัจจุบันได้ประดิษฐานอยู่ภายในพระวิหารวัดปทุมวนารามราชวรวิหาร ตามตำนานกล่าวว่าพระเสริมเป็นพระพุทธรูปหนึ่งในสามองค์ที่พระธิดาแห่งกษัตริย์ล้านช้างได้สร้างขึ้น คือ พระสุก พระเสริม และพระใส ต่อมาพระเสริมได้รับการอัญเชิญมายังกรุงเทพฯ ในสมัยรัชกาลที่…
    Written on วันพฤหัสบดี, ๑๒ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๗:๕๔
  • พระธาตุศรีสองรัก
    พระธาตุศรีสองรักเป็นหนึ่งในเจดีย์ที่เป็นเอกลักษณ์ของศิลปกรรมล้านช้าง ลักษณะที่โดดเด่นคือทรงระฆังที่อยู่ในผังสี่เหลี่ยม ที่เรียกว่าเจดีย์ทรงดอกบัวเหลี่ยมซึ่งมีผลทำให้ส่วนอื่นๆ เช่น ปล้องไฉน และปลียอดเป็นสี่เหลี่ยมตามไปด้วย นักวิชาการเชื่อว่าพระธาตุศรีสองรักน่าจะเป็นต้นแบบสำคัญที่ทำให้เกิดเจดีย์ทรงระฆังเหลี่ยมในศิลปะล้านช้างในยุคต่อมา สำหรับลักษณะองค์ระฆังเหลี่ยมหรือดอกบัวเหลี่ยมนั้นในศิลปะลาวเรียกว่าหัวน้ำเต้า หรือแบบหมากปลี
    Written on วันพฤหัสบดี, ๑๒ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๗:๔๘

คำค้น

Borobudur Candi Arjun Candi Jago Candi Kalasan Candi Kidal Candi Mendut Candi Panataran Candi Parambanan Candi Sari Candi Sewu Dieng Plateau Pura Besakhih Pura Kehen กฤษณะ จันทิ จันทิเมนดุต ชวาภาคกลางตอนกลาง ชวาภาคกลางตอนปลาย ชาดก ฐานเป็นชั้น ธยานิพุทธ น้ำพุ ปหรรปุระ พื้นเมือง พุทธประวัติ พุทธมหายาน ภาพเล่าเรื่อง มณฑล มหาภารตะ มัชฌปาหิต ระบบตรีกาย ระบบพระพุทธเจ้าสามระดับ ระบบภูมิสาม รัดอก รามายณะ ลลิตวิสตระ ลัทธิเทวราชา ลานประทักษิณ วิมานอินเดียใต้ วิษณุ ศิลปะชวาภาคกลางตอนต้น ศิลปะชวาภาคตะวันออก ศิลปะบาหลี ศูนย์กลางจักรวาล สถูปิกะ สระน้ำ สิงหาส่าหรี หน้ากาล อมลกะ อวโลกิเตศวร อาคารจำลอง อาคารทรงเมรุ ฮินดู เขาพระสุเมรุ เรือนธาตุ เรือนธาตุจำลอง แผนผังกากบาท แผนผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า ไวษณพนิกาย ไศวนิกาย

ครีเอทีฟคอมมอนส์

สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์
ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร โดย ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 4.0 International.
อยู่บนพื้นฐานของงานที่ http://www.art-in-sea.com/.
การอนุญาตนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในสัญญาอนุญาตนี้ อาจมีอยู่ที่ http://www.art-in-sea.com/

ติดต่อศูนย์ศิลปกรรม

logo-1คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร 31 ถนนหน้าพระลาน แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200 โทรศัพท์ 0 2224 7684 โทรสาร 0 2226 5355

Statistics

16157516
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
243557
0
243557
15913794
243557
263161
16157516
Server Time: 23-06-2021 19:27:33