Choose your language

ข่าวประชาสัมพันธ์

เว็บไซต์ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเณย์ กำลังทำการปรับปรุงบางส่วน ขออภัยในความไม่สะดวกค่ะ news

ติดต่อภาควิชา

ติดต่อภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร  คลิก

ด้านในครรภคฤหะของจันทิเมนดุตปรากฏประติมากรรมสำคัญสามองค์ คือพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรทางด้านขวา และพระโพธิสัตว์วัชรปาณิทางด้านซ้าย อนึ่ง การที่พระพุทธเจ้าขนาบข้างด้วยพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรและวัชรปาณินั้น ปรากฏมาก่อนแล้วตั้งแต่ถ้ำอชันตาและเอลโลร่าในอินเดีย ต่อมาได้กลายเป็นที่แพร่หลายในศิลปะชาภาคกลาง

พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรปรากฏพระอมิตาภะ (พระธยานิพุทธประจำองค์ แสดงปางสมาธิ) บนมวยผม ส่วนพระหัตถ์ซ้ายเคยถือดอกบัวปัทมะซึ่งหักหายไปแล้ว พระโพธิสัตว์มีเครื่องแต่งกายที่คล้ายคลึงกับศิลปะปาละมาก ทั้งการทรงกระบังหน้าที่มีตาบสามเหลี่ยม 3 จุด การสวมวาสตรยัชโญปวีต รวมถึงการนั่งลลิตาสนะบนฐานกลีบบัวและรูปแบบของพนักบัลลังก์

ด้านในครรภคฤหะของจันทิเมนดุตปรากฏประติมากรรมสำคัญสามองค์ คือพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรทางด้านขวา และพระโพธิสัตว์วัชรปาณิทางด้านซ้าย

พระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท มีรูปแบบที่แสดงอิทธิพลจากศิลปะจาลุกยะที่ถ้ำเอลโลร่ากับศิลปะปาละจากอินเดียภาคตะวันออก พระพุทธรูปมีอุณาโลมตามแบบศิลปะปาละแต่กลับห่มเฉียงดังที่ปรากฏกับพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาทที่ถ้ำอชันตาและเอลโลร่า พระพุทธองค์แสดงการจับชายจีวรขณะนั่งห้อยพระบาทรวมถึงปรากฏชายจีวรที่ตกลงมาระหว่างพระเพลาทั้งสองข้างซึ่งคล้ายคลึงกับศิลปะที่ถ้ำเอลโลร่า ส่วนบัลลังก์ที่ประดับด้วยมกร วยาลและช้างก็ปรากฏมาก่อนแล้วทั้งที่ถ้ำเอลโลร่าและในศิลปะปาละ

นางหาริตีคือยักษิณีผู้พิทักษ์เด็กในพุทธศาสนา เป็นสตรีที่ล้อมรอบด้วยเด็กจำนวนมาก อีกนัยหนึ่งนางก็เป็นผู้ประทานบุตรให้กับผู้ศรัทธาด้วย ด้วยเหตุนี้นางจึงเกี่ยวข้องกับความอุดมสมบูรณ์เช่นเดียวกับท้าวกุเวรและบางคติจึงถือนางเป็นชายาของท้าวกุเวร การปรากฏทั้งท้าวกุเวรและนางหาริตีที่ประตูทางเข้าของจันทิเมนดุต ย่อมแสดงคติการอวยพรให้กับผู้ศรัทธาอย่างไม่ต้องสงสัย 

ที่ด้านข้างของพนักบันไดและที่ฐานรองรับเรือนธาตุ (ฐานชั้นบน) ของจันทิเมนดุต ปรากฏภาพเล่าเรื่องแทรกอยู่ในลายพันธุ์พฤกษาด้วย ตัวอย่างนิทานเรื่องเล่าที่สำคัญได้แก่ นิทานเรื่องปูหนีบคอนกกระสาเจ้าเล่ห์  ภาพเล่าเรื่องจากนิทานปัญจตันตระ ซึ่งเป็นนิทานสอนใจของอินเดียแต่งโดยใช้สัตว์ต่างๆเป็นตัวละครหลัก เช่น นิทานเรื่องเต่าปากมากซึ่งได้รับการช่วยเหลือจากนกกระยางสองตัว เป็นต้น นิทานบางเรื่องก็ปรากฏเช่นกันในนิทานชาดกด้วยอันแสดงให้เห็นว่านิทานเหล่านี้คงเป็นนิทานโบราณของอินเดีย จึงทำให้นิทานดังกล่าวไปปรากฏทั้งในศาสนาฮินดูและพุทธ

เก็จมุมของจันทิเมนดุน ปรากฏพระโพธิสัตว์จำนวนแปดองค์ ซึ่งได้แก่อัษฏมหาโพธิสัตว์หรือพระโพธิสัตว์ผู้ยิ่งใหญ่แปดองค์ในพุทธศาสนามหายาน ภาพสลักนี้ทำให้จันทิเมนดุตกลายเป็นมณฑลของพระโพธิสัตว์แปดองค์ผู้ประทับยืนล้อมรอบพระพุทธเจ้าที่แทนด้วยพระพุทธรูปที่ประดิษฐานอยู่ภายในจันทิ ซึ่งแท้จริงแล้วพระโพธิสัตว์ทั้งแปดแสดงให้เห็นคุณสมบัติของพระพุทธเจ้าในด้านต่างๆนั่นเอง 

โดยอัษฏมหาโพธิสัตว์ทั้งหมดได้แก่ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรวัชรปาณิ สมันตภัทร มัญชุศรี กษิติครรภ์ อากาศครรภ์ (หรือขครรภ์) ไมเตรยะ และสรรวนิวรณวิษกัมภิน

ที่เก็จประธานของจันทิเมนดุตสลักเป็นภาพพระโพธิสัตว์ที่สำคัญ ภาพด้านหนึ่งสลักเป็นพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร 4 กรประทับนั่งบนดอกบัว สองกรหน้าของพระโพธิสัตว์แสดงปางสมาธิส่วนอีกสองกรถือของนักบวชอันได้แก่ลูกประคำและคัมภีร์ การแสดงมุทราของพระโพธิสัตว์ดังกล่าวนี้ทำให้นึกถึงประติมานวิทยาของพระโพธิสัตว์ษฑักษรี อันเป็นภาคหนึ่งของพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรผู้ทำสมาธิกับมนตร์หกพยางค์ ด้านข้างทั้งสองข้างของพระองค์ปรากฏต้นไม้สารพัดนึกที่ปรากฏหม้อเพชรพลอยที่โคนต้นด้วย ต้นไม้สารพัดนึกเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ต้นกัลปพฤกษ์”

นอกจากนี้ยังปรากฏพระโพธิสัตว์บริวารโดยข้างหนึ่งเป็นพระโพธิสัตว์เพศชาย อีกข้างเป็นเพศหญิง ทั้งสองกำลังทำโยคะซึ่งสังเกตได้จากการคาดสายโยคปัฏฏ์ข้างหนึ่งเป็นพระโพธิสัตว์เพศชาย อีกข้างเป็นเพศหญิง ทั้งสองกำลังทำโยคะซึ่งสังเกตได้จากการคาดสายโยคปัฏฏ์

จันทิเมนดุตสร้างขึ้นในศิลปะชวาภาคกลางตอนกลาง โดยราชวงศ์ไศเลนทร์ในพุทธศตวรรษที่ 14 สร้างขึ้นในพุทธศาสนามหายาน โดยสร้างขึ้นในระยะเดียวกันกับบุโรพุทโธ ที่ตั้งของจันทิเมนดุตก็ตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกันกับจันทิปะวนและบุโรพุทโธ น่าเชื่อว่าจันทิทั้งสามตั้งอยู่ในแกนเดียวกันจึงมีความสัมพันธ์กันทางด้านประติมานวิทยา

จันทินี้มีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าจันทิบนที่ราบสูงเดียง และตั้งอยู่บนฐาน 2 ชั้น โดยฐานชั้นล่างอยู่ในฐานประทักษิณ เรือนธาตุมีการแบ่งออกเป็นสามส่วนคือแบ่งเป็น “เก็จประธาน” และ “เก็จมุม” ทั้งเก็จประธานและเก็จมุมมีการสลักภาพพระโพธิสัตว์ส่วนยอดของจันทิแห่งนี้ยังคงระบบ “วิมานอินเดียใต้” แต่กลับเปลี่ยนการประดับชั้นหลังคาจาก “อาคารจำลอง” ให้กลายเป็นการประดับ “สถูปิกะ” หรือ “เจดีย์จำลอง” โดยประดับตลอดแนวชั้นหลังคา

หมวดหมู่ศิลปะไทย

ศิลปะไทย,ศิลปะทวารวดี,ศิลปะศรีวิชัย,ศิลปะหริภุญชัย,ศิลปะเขมรในประเทศไทย,ศิลปะล้านนา,ศิลปะล้านช้าง,ศิลปะสุโขทัย,ศิลปะอยุธยา,ศิลปะรัตนโกสินทร์

เลือกสถานที่ศิลปะไทย

plg_search_content_improved
Search - Categories
Search - Contacts
Search - Content
Search - Newsfeeds
Search - Weblinks
Search - K2

เกี่ยวกับผู้เขียน

บทความศิลปะไทย

  • ประติมากรรมนูนต่ำเรื่องยมกปาฏิหาริย์
    ประติมากรรมนูนต่ำแสดงเรื่องราวในพุทธประวัติตอนยมกปาฏิหาริย์ประดิษฐานที่ด้านหลังของฐานชุกชีพระศรีศากยมุนี พระประธานในพระวิหารหลวงวัดสุทัศนเทพวราราม ยมกปาฏิหาริย์เป็นเรื่องราวที่นิยมนำมาสร้างเป็นประติมากรรมเล่าเรื่องในศิลปกรรมแบบทวารวดี ซึ่งเป็นการแสดงปาฏิหาริย์ครั้งสำคัญครั้งหนึ่งของพระพุทธเจ้า การจัดองค์ประกอบภาพที่สำคัญคือส่วนกลางเป็นภาพพระพุทธรูปประทับนั่งห้อยพระบาท แสดงวิตรรกมุทราหรือแสดงธรรม ขนาบข้างด้วยเหล่าเทวดาเชิญเครื่องสูง เบื้องล่างขวาเป็นภาพเหล่าเดียรถีย์ เบื้องล่างซ้ายเป็นภาพพระเจ้าปเสนทิโกศลและบริวาร เบื้องบนเป็นการแสดงปาฏิหาริย์ของพระพุทธองค์ที่ปรากฏพระวรกายเป็นคู่ๆ…
    Written on วันอังคาร, ๑๐ กันยายน ๒๕๕๖ ๒๒:๐๗
  • เจดีย์ช้างล้อม
    วัดช้างล้อมตั้งอยู่ในเขตอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย จ.สุโขทัย เจดีย์ประธานเป็นเจดีย์ทรงระฆังในผังกลม มีชุดบัวถลาเป็นส่วนรองรับองค์ระฆังซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของเจดีย์ทรงระฆังในศิลปะสุโขทัย ถัดขึ้นไปบัวเป็นองค์ระฆัง บัลลังก์สี่เหลี่ยม และปล้องไฉนทรงกรวย เจดีย์ตั้งอยู่บนฐานประทักษิณในผังสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่ประดิษฐานพระพุทธรูปประทับนั่งภายในซุ้มโดยรอบ ชั้นล่างสุดประดับด้วยประติมากรรมรูปช้างล้อมรอบฐานเจดีย์ สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นตามคติความเชื่อว่าช้างเป็นสัตว์ที่ค้ำจุนพุทธศาสนาและค้ำจุนจักรวาล…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๐:๐๐
  • พระพุทธรูปทรงเครื่องใหญ่
    พระพุทธรูปประธานภายในพระอุโบสถวัดหน้าพระเมรุ จ.พะนครศรีอยุธยา ได้รับพระราชทานนามในสมัยรัชกาลที่ ๓ ว่า พระพุทธนิมิตวิชิตมารโมลี ศรีสรรเพชญ์บรมไตรโลกนาถ สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในราวรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ช่วยปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๒…
    Written on วันพุธ, ๑๑ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๔:๐๘
  • เจดีย์ประธานวัดสวนดอก
    วัดบุปผารามหรือวัดสวนดอกสร้างโดยพระเจ้ากือนาเพื่อเป็นที่พำนักจำพรรษาของพระสุมนเถระที่อาราธนามาจากสุโขทัย เป็นเจดีย์ทรงระฆังแบบล้านนาที่มีทั้งอิทธิพลของศิลปะพุกามและศิลปะสุโขทัย ส่วนที่เป็นอิทธิพลศิลปะพุกามคือ ส่วนรองรับองค์ระฆังที่เป็นชุดบัวคว่ำบัวหงาย ๓ ชุด ที่น่าจะพัฒนาสืบต่อมาจากสาบเจดีย์ฉปัฏและวัดอุโมงค์เถรจันทร์ รวมทั้งมีซุ้มทางเข้าสี่ด้านที่ลานประทักษิณคล้ายเจดีย์ฉปัฏ ส่วนที่สัมพันธ์กับสุโขทัยคือองค์ระฆังที่ยังคงมีทรวดทรงขนาดใหญ่แตกต่างจากเจดีย์ทรงระฆังแบบล้านนาที่มีองค์ระฆังขนาดเล็ก มีบัลลังก์ในผังสี่เหลี่ยมค่อนข้างใหญ่…
    Written on วันพฤหัสบดี, ๑๒ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๗:๑๘
  • พระพุทธรูปในวิหารวัดศรีรองเมือง
    พระพุทธรูปประดิษฐานภายในพระวิหารวัดศรีรองเมือง จ.ลำปาง ซึ่งเป็นวิหารที่สร้างด้วยไม้สักทองทั้งหลัง พระพุทธรูปมีพุทธศิลป์แบบพระพุทธรูปล้านนาที่ได้รับอิทธิพลศิลปะพม่า ประทับนั่งแสดงปางมารวิชัย ครองจีวรห่มเฉียงเป็นริ้วแบบพม่า พระพักตร์ค่อนข้างอวบอิ่ม มีขอบไรพระศกเป็นแผ่นใหญ่ มีอุษณีษะคล้ายมวยผม เบื้องหลังทำเป็นซุ้มจระนำที่มีเสาและกรอบซุ้มวงโค้งประดับด้วยกระจกสีต่างๆ…
    Written on วันพฤหัสบดี, ๑๒ กันยายน ๒๕๕๖ ๐๗:๑๖

คำค้น

Borobudur Candi Arjun Candi Jago Candi Kalasan Candi Kidal Candi Mendut Candi Panataran Candi Parambanan Candi Sari Candi Sewu Dieng Plateau Pura Besakhih Pura Kehen กฤษณะ จันทิ จันทิเมนดุต ชวาภาคกลางตอนกลาง ชวาภาคกลางตอนปลาย ชาดก ฐานเป็นชั้น ธยานิพุทธ น้ำพุ ปหรรปุระ พื้นเมือง พุทธประวัติ พุทธมหายาน ภาพเล่าเรื่อง มณฑล มหาภารตะ มัชฌปาหิต ระบบตรีกาย ระบบพระพุทธเจ้าสามระดับ ระบบภูมิสาม รัดอก รามายณะ ลลิตวิสตระ ลัทธิเทวราชา ลานประทักษิณ วิมานอินเดียใต้ วิษณุ ศิลปะชวาภาคกลางตอนต้น ศิลปะชวาภาคตะวันออก ศิลปะบาหลี ศูนย์กลางจักรวาล สถูปิกะ สระน้ำ สิงหาส่าหรี หน้ากาล อมลกะ อวโลกิเตศวร อาคารจำลอง อาคารทรงเมรุ ฮินดู เขาพระสุเมรุ เรือนธาตุ เรือนธาตุจำลอง แผนผังกากบาท แผนผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า ไวษณพนิกาย ไศวนิกาย

ครีเอทีฟคอมมอนส์

สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์
ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร โดย ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 4.0 International.
อยู่บนพื้นฐานของงานที่ http://www.art-in-sea.com/.
การอนุญาตนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในสัญญาอนุญาตนี้ อาจมีอยู่ที่ http://www.art-in-sea.com/

ติดต่อศูนย์ศิลปกรรม

logo-1คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร 31 ถนนหน้าพระลาน แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200 โทรศัพท์ 0 2224 7684 โทรสาร 0 2226 5355

Statistics

16049104
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
135145
0
135145
15913794
398306
0
16049104
Server Time: 19-05-2021 05:41:50