Choose your language

ข่าวประชาสัมพันธ์

เว็บไซต์ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเณย์ กำลังทำการปรับปรุงบางส่วน ขออภัยในความไม่สะดวกค่ะ news

ติดต่อภาควิชา

ติดต่อภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร  คลิก

วัดกัลยาณีสันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นในสมัยของพระเจ้าธรรมเจดีย์ กษัตริย์มอญในช่วง พุทธศตวรรษที่ 21 พระองค์ได้รวบรวมพุทธศาสนาทั้ง 6 นิกายเข้าด้วยกัน และได้ส่งพระสงฆ์กลุ่มหนึ่งไปสืบพุทธศาสนาจากเมืองลังกาใหม่ กล่าวกันว่าเมื่อกลับมาได้นำทรายจากวัดกัลยาณีที่ลังกามา โปรยรอบที่ตั้งวัดกัลยาณีในพม่า วัดแห่งนี้ได้รับการบูรณะเพิ่มเติมมาหลายยุคสมัย เช่น สมัยพระเจ้า บุเรงนอง เมื่อปี พ.ศ. 2110 สมัยพระเจ้าปดุง เมื่อปี พ.ศ. 2328 เป็นต้น และในปัจจุบันยังคงได้รับการบูรณะเพิ่มเติมอยู่เช่นกัน สิ่งก่อสร้างภายในวัด คือ เจดีย์แบบมอญ พระอุโบสถ (สร้างสมัยพระเจ้าธรรมเจดีย์เมื่อปี พ.ศ. 2018) มีจารึก 10 หลัก เนื้อหากล่าวถึงประวัติพุทธศาสนาในช่วงที่เริ่มเผยแพร่เข้าสู่เมืองมอญ มีพิธีกรรม และการสร้างวัดกัลยาณี และใบเสมาแบบมอญ เป็นต้น

โบตาถ่อง แปลว่า ทหารหนึ่งพัน ตามตำนานเจดีย์แห่งนี้มีความเกี่ยวข้องกับเจดีย์ชเวดากอง กล่าวคือ กษัตริย์มอญพระนามว่าพระเจ้าสีหะทิปะสั่งทหารหนึ่งพันนายมาคอยรับพระบรมสารีริกธาตุเพื่อนำมาฉลอง ณ บริเวณนี้ก่อนที่จะอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ เจดีย์ชเวดากอง และได้แบ่ง พระบรมสารีริกธาตุบางส่วนมาบรรจุไว้ในเจดีย์โบตาถ่อง เจดีย์องค์นี้ถูกระเบิดในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 จนพังทลายลงมา รูปแบบเจดีย์เป็นศิลปะแบบมอญ ซึ่งเจดีย์องค์ปัจจุบันเป็นรูปแบบที่ได้รับการบูรณะขึ้นมาใหม่ ดังนั้นเจดีย์องค์นี้จึงมีอายุในราวพุทธศตวรรษที่ 25 นอกจากนี้ยังมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ภายในวัด คือ เทพทันใจ แต่เดิมเป็นศิลาแลงแกะสลักรูปนัต(ผี หรือเทวดาของชาวพม่า) ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นผู้ปกปักรักษา พระบรมสารีริกธาตุ ชาวบ้านเชื่อกันว่าเมื่อไปอธิฐานจะสมความปรารถนาอย่างรวดเร็ว และพระพุทธรูป นันอู สร้างโดยพระเจ้ามินดง เคยถูกอัญเชิญไปประดิษฐานที่อังกฤษ แต่ในที่สุดก็ได้อัญเชิญกลับมาประดิษฐานในพม่าอีกครั้ง

ชื่อภาษาพม่าเรียก “ไจ้ติโย” แปลว่า เจดีย์ผ้าโพกหัวฤาษี ซึ่งมีความสัมพันธ์กับเรื่องตำนาน พระธาตุในประเทศพม่า และมีด้วยกันหลายตำนาน แต่เรื่องที่คนไทยรู้จักกันดี คือ เรื่องเจ้าจันท์ผมหอม นิราศพระธาตุอินแขวน การสร้างพระธาตุบนเขาสูงอาจเทียบได้กับเจดีย์จุฬามณีที่อยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ คตินี้เป็นที่นิยมในประเทศพม่า รวมถึงในไทยด้วย รูปแบบงานศิลปกรรม เป็นเจดีย์ทรงระฆังขนาดเล็กตั้งอยู่บนก้อนหินขนาดใหญ่ (ก้อนหินแยกส่วนจากภูเขาจึงสามารถโคลงเคลงได้)เชื่อกันว่าพระอินทร์ เป็นผู้ยกก้อนหินขึ้นมาจากทะเล ส่วนฐานเป็นแบบแบบพม่า-มอญ องค์ระฆังมีรัดอก และประดับลายพวงอุบะ ไม่มีบัลลังก์ ต่อด้วยปล้องไฉน ปัทมบาท ปลียอด และฉัตร สันนิษฐานว่าน่าจะมีอายุอยู่ในราว พุทธศตวรรษที่ 23 ลงมาแล้ว

ศิลปะพม่า   ศิลปะปยู   ศิลปะพุกาม   ศิลปะหลังพุกาม   ศิลปะพม่า-มอญ   ศิลปะมอญ   ศิลปะพม่า   ศิลปะมัณฑะเลย์   ศิลปะอมรปุระ-มัณฑะเลย์   ราชวงศ์คองบอง   kmer2

en th

ปยู หรือพยุ
ชนชาติปยู (Pyu)หรือเพรียง คือ กลุ่มคนที่อาศัยอยู่ในแถบเมืองแปรทางภาคกลางของประเทศพม่า มีอายุในราวพุทธศตวรรษที่ 11-15 มีกษัตริย์ปกครอง ราชธานีแห่งแรก คือ ศรีเกษตร ราชธานีแห่งที่ 2 คือ เมืองไบก์ถาโน (Beikyhano) มีอายุในราวพุมธศตวรรษที่ 11-13 หลังจากนั้นได้ย้ายราชธานีไปอยู่ที่เมือง ฮาลิน จนถึงราวพุทธศตวรรษที่ 14 จึงเสื่อมลงจากการรุกรานของอาณาจักรน่านเจ้า (แถบมณฑลยูนนาน) รวมถึงชาวปยูได้ถูกกวาดต้อนไปอยู่บริเวณเมืองคุนหมิงในปัจจุบัน และบางส่วนได้ตั้งหลักแหล่งอยู่ที่เมืองพุกามในปัจจุบัน ต่อมาได้รวมตัวกับชนพื้นเมืองกลุ่มหนึ่งร่วมกันสถาปนาอาณาจักรพุกาม ซึ่งชนกลุ่มนี้น่าจะเป็นบรรพบุรุษของชาวพม่าในปัจจุบัน จากหลักฐานทางโบราณคดีพบว่าชนชาติปยู นับถือพุทธศาสนา ลัทธิเถรวาท และสรรวาสติวาส ส่วนงานศิลปกรรมพบว่ามีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับศิลปะอินเดีย ลักษณะเด่นของเจดีย์สมัยนี้ คือ เจดีย์ทรงกระบอก และทรงลอมฟาง ซึ่งมีพื้นฐานมาจากเจดีย์ทรงโอคว่ำ และถือเป็นเจดีย์รูปแบบที่เก่าแก่ที่สุดในศิลปะพม่า อนึ่ง ชนชาติปยูยังมีอายุร่วมสมัยกับอาณาจักรทวารวดี (ปัจจุบันคือประเทศไทย)

ชนชาติมอญโบราณมีอายุอยู่ในราวพุทธศตวรรษที่ 11-15 ซึ่งมีอายุร่วมสมัยกับชนชาติปยู ชนชาติมอญอาศัยอยู่ในตอนใต้ของประเทศพม่าบริเวณอ่าวเมาะตะมะ โดยมีเมืองโบราณที่สำคัญ ได้แก่ เมืองสะเทิม เมืองหวสาวดี เมืองมะริด เมืองทวาย เป็นต้น (บริเวณเมืองท่าชายทะเลเหล่านี้พบหลักฐานทางโบราณคดีของกลุ่มชนชาติมอญโบราณกระจายตัวอยู่ทั่วไป) อาณาจักรมอญโบราณมีเมืองหลวง แห่งแรก คือ เมืองสะเทิม หรือสุธรรมวดี (Thaton) ต่อมาจึงย้านมายังเมืองหงสาวดี หรือเมืองพะโค สร้างขึ้นในราว พ.ศ. 1368 เมืองศูนย์กลางศิลปะ คือ เมืองสะเทิม แรกเริ่มมอญนับถือศาสนาพราหมณ์ต่อมาจึงได้เปลี่ยนมานับถือพุทธศาสนา

เป็นอาณาจักรที่สำตัญมากที่สุดอาณาจักรหนึ่งในพม่า โดยมีเมืองพุกามเป็นศูนย์กลาง อาณาจักรพุกามตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของแม่น้ำอิระวดี ศาสนสถานและงานศิลปกรรมต่างๆ สร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ 16-18 โดยเริ่มตั้งแต่สมัยพระเจ้าอนิรุทธ์ขึ้นครองราชสมบัติในปี พ.ศ. 1587 ซึ่งพบหลักฐานทางโบราณคดีเป็นจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นจารึก และงานศิลปกรรมต่าง สมัยนี้ถือเป็นยุครุ่งเรืองของพม่าอย่าแท้จริง ซึ่งมีการขยายอาณาเขตออกไปกว้างใหญ่ไพศาล กษัตริย์องค์สำคัญ เช่น พระเจ้าอนิรุทธ์ พระเจ้าจันสิตถา พระเจ้าอลองสิทธุ และพระเจ้าติโลมินโล เป็นต้น พุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรืองเป็นอย่างยิ่ง ในสมัยนี้มีการสร้างเจดีย์เป็นจำนวนมาก ในปัจจุบันโบราณสถานเมืองพุกาม ที่ได้รับการขึ้นทะเบียน มีจำนวนถึง 2,217 แห่ง ศาสนสถานที่เมืองพุกามอาจแบ่งได้เป็น 2 ชนิด คือ 1. เจดีย์ทรงระฆังก่ออด้วยอิฐ ตั้งอยู่บนฐานซ้อนกันหลายชั้น และมียอดแหลม และ2. เจติยวิหาร หรือกู่ปายา

 

ศิลปะพม่า
ศิลปะโบราณสถานสมัย
ศิลปะปยู เจดีย์บูปะยา หรือภูปะยา ราวพุทธศตวรรษที่ 16
เจดีย์บอบอจี ราวพุทธศตวรรษที่ 16
ศิลปะพุกาม เจดีย์ฉปัฏ สมัยของพระเจ้านรปติสิท
เจดีย์ชเวซิกอง พระเจ้าอนิรุทธ์โปรดให้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 1603
อนันทเจดีย์ พ.ศ. 1634
เจดีย์นันปยะ ปลายพุทธศตวรรษที่ 16
เจดีย์เปตเลคตะวันตกและตะวันออก ปลายพุทธศตวรรษที่ 16
เจดีย์นาคยน ครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 17
เจดีย์อเพยทนะ ครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 1
วิหารธรรมยางยี พ.ศ. 1710-1713
เจดีย์ชเวสันดอว์ ต้นพุทธศตวรรษที่ 17
วิหารชินบินทัลยวง ต้นพุทธศตวรรษที่ 17
ประตูตาราบะ พ.ศ. 1392
ปิตะกะไต้
วิหารปะโตตาเมียะ ราวพุทธศตวรรษที่ 17
เจดีย์มยิงกาบา ราวพุทธศตวรรษที่ 17
เจดีย์โลกานันท์ ราวพุทธศตวรรษที่ 17
เจดีย์เสียนเยทยีมา ปลายพุทธศตวรรษที่ 17
วิหารสุลามณี
วิหารสัพพัญญู ปลายพุทธศตวรรษที่ 17
วิหารโลกะเตคปาน ปลายพุทธศตวรรษที่ 17
วิหารติโลมินโล พระเจ้าติโลมินโล ปลายพุทธศตวรรษที่ 18
เทวาลัยนัตลองจอง พุทธศตวรรษที่ 18
เจดีย์มหาโพธิ์ ปลายพุทธศตวรรษที่ 18
เจดีย์เซดานาจี ราวพุทธศตวรรษที่ 18
วิหารปยะตองสู ราวพุทธศตวรรษที่ 19
มิงกลาเจดีย์ ราวต้นพุทธศตวรรษที่ 19
เจดีย์เลเยทนา ราวพุทธศตวรรษที่ 19
วิหารอุบาลีเต็ง ราวพุทธศตวรรษที่ 23
สมัยหลังพุกาม วิหารกยันสิตอูมิน ราวพุทธศตวรรษที่ 19
ศิลปะพม่า-มอญ วัดกัลยาณี ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 21
พระธาตุอินแขวน ราวพุทธศตวรรษที่ 23
วัดเทพทันใจ โบตาถ่อง ราวพุทธศตวรรษที่ 25
ศิลปะมอญ เจดีย์ชเวดากอง ราวพุทธศตวรรษที่ 20-21
เจดีย์สุเล ราวพุทธศตวรรษที่ 20-21
พระธาตุมุเตา
ศิลปะพม่า วัดพระนอนชเวทัลเยือง (ชเวตาเรือง หรือฉินบินสะออง) หลังพุทธศตวรรษที่ 21
พระราชวังพระเจ้าบุเรงนอง พุทธศตวรรษที่ 21-22
ศิลปะมัณฑะเลย์ วัดมินกุน พ.ศ. 2333
พระราชวังมัณฑะเลย์ พ.ศ. 2400
วัดชเวนันดอจอง วัดวิหารไม้ทองคำ ตำหนักของพระเจ้ามินดง
วัดเขามัณฑเลย์
ศิลปะอมรปุระ-มัณฑะเลย์ วัดกุโสดอ หรือวัดเจ้ากุศล พ .ศ. 2400
พระมหามัยมุนี ราวปลายพุทธศตวรรษที่ 23-ต้นพุทธศตวรรษที่ 24
ศิลปะมัยราชวงศ์คองบอง พระราชวังโบราณที่อังวะ
วัดมหาอองมเยบองซานหรือวัดมนุออกจอง พ.ศ. 2365
วัดไม้สักบากะยา พระเจ้าพะคยีดอเมื่อปี พ.ศ. 2386
วัดมหาเตงดอจี
อื่นๆ นัต (ผีหรือเทวดาของชาวพม่า)
plg_search_content_improved
Search - Categories
Search - Contacts
Search - Content
Search - Newsfeeds
Search - Weblinks
Search - K2

เกี่ยวกับผู้เขียน

บทความศิลปะพม่า

  • เทวาลัยนัตลองจอง
    นัตลองจอง แปลว่า วัดที่ประดิษฐานนัต (ผี หรือเทวดาของพม่า) ศาสนสถานแห่งนี้ถือเป็นวิหารแห่งเดียวในพุกามที่มีความเกี่ยวเนื่องในศาสนาฮินดู ลัทธิไวษณพนิกาย จากจารึกที่พบที่มยิงกาบาทางทิศใต้ของวัด เขียนด้วยภาษาทมิฬ กล่าวว่า…
    Written on วันเสาร์, ๑๔ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๗:๓๕
  • พระราชวังมัณฑะเลย์
    พระเจ้ามินดงทรงย้ายราชธานีมาอยู่ที่เมืองมัณฑะเลย์ พระองค์โปรดให้สร้างพระราชวังแห่งนี้ ในปี พ.ศ. 2400 ใช้ระยะเวลาปีเศษจึงแล้วเสร็จ พระราชวังมีกำแพงล้อมรอบทั้ง 4 ทิศ มีคูน้ำกว้าง…
    Written on วันเสาร์, ๑๔ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๗:๔๗
  • ปิตะกะไต้
    ปิตะกะไต้ หมายถึง ที่เก็บพระไตรปิฎก ตามตำนานกล่าวว่าพระเจ้าอนิรุทธสร้างอาคารหลังนี้เพื่อเก็บพระไตรปิฎกจำนวน 30 ฉบับที่พระองค์ให้บรรทุกใส่หลังช้างเผือก 32 เชือก จากเมืองสะเทิมของมอญมาประดิษฐานที่กลางเมืองพุกามเมื่อ พ.ศ.…
    Written on วันเสาร์, ๑๔ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๗:๓๘
  • เจดีย์นาคยน
    สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้ากยันสิทถา มีอายุราวครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 17 ตามตำนานกล่าวว่าพระเจ้ากยันสิทถาเมื่อครั้งยังเป็นเจ้าชายได้ทรงหลบหนีราชภัยจากพระเจ้าสอลูมาหลบซ่อนอยู่ที่บริเวณนี้โดยมีพญานาคคอยปกป้องคุ้มภัย เมื่อพระองค์ขึ้นครองราชย์จึงโปรดให้สร้างสถานที่แห่งนี้ เจดีย์นาคยนเป็นเจติยวิหารในศิลปะพุกาม ตอนต้น ก่อด้ยอิฐ มีลักษณะผังเป็นแบบอาคารที่มีมุขยื่นออกมาด้านหน้า (ครรภคฤหะมณฑป)…
    Written on วันเสาร์, ๑๔ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๗:๒๕
  • วัดชเวนันดอ จอง วัดวิหารไม้ทองคำ
    ชเวนันดอ แปลว่า วิหารไม้สีทองคำ กล่าวกันว่า วิหารไม้หลังนี้แต่เดิมเป็นตำหนักของพระเจ้า มินดงในพระราชวังมัณฑะเลย์ และเป็นพระตำหนักที่พระเจ้ามินดงประทับจนสวรรคต เมื่อพระเจ้ามินดงสวรรคตแล้ว พระเจ้าสีป่อได้รื้อมาถวายวัดแห่งนี้ ทางวัดได้สร้างประกอบขึ้นมาใหม่เป็นพระวิหารที่มีลักษณะเป็นปยาธาตุ…
    Written on วันเสาร์, ๑๔ กันยายน ๒๕๕๖ ๑๘:๑๘

คำค้น ศิลปะพม่า

ครรภคฤหะ ครรภคฤหะ มณฑป จตุรมุข ชาดก ญวนแตง ดุยิน ทศชาติ นัต ปยาธาตุ ผังกากบาท พระพุทธรูปปางมารวิชัย พระลักษมี พระเกศาธาตุ พระเจ้ากยันสิทถา พระเจ้าจักกายแมง พระเจ้าติโลมินโล พระเจ้าปดุง พระเจ้ามินดง พระเจ้าอนิรุทธิ์ พระเจ้าอลองคสินธู พระไตรปิฏก พุทธชาดก พุทธประวัติ มณฑป ยอดทรงศิขระ ยอดศิขระ ระฆังสำริด ลวดบัวแบบพม่า ลวดลายปูนปั้นพม่า ศิลปะปยู ศิลปะพม่า ศิลปะพม่ามอญ ศิลปะพุกาม ศิลปะพุกามตอนต้น ศิลปะพุกามตอนปลาย ศิลปะมอญ ศิลปะมัณฑะเลย์ ศิลปะมัณฑเลย์ ศิลปะราชวงศ์คองบอง ศิลปะราชวงศ์คองปอง สถูปิกะ สำเภา สีหาสนบัลลังก์ องค์ระฆังโอคว่ำ อดีตพุทธ อดีตพุทธเจ้า อัษฏามหาปาฏิหาริย์ อาคารไม้สัก อิทธิพลศิลปะปาละ อิทธิพลศิลปะลังกา อิทธิพลศิลปะอมราวดี อิทธิพลศิลปะอยุธยา ฮินดู เขาพระสุเมธ เจดีย์จุฬามณี เจดีย์พม่าแท้ เจติยวิหาร เทพทันใจ เลียนแบบเครื่องไม้ โปรดพุทธมารดา

ครีเอทีฟคอมมอนส์

สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์
ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร โดย ฐานข้อมูลศิลปกรรมเอเซียอาคเนย์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร อนุญาตให้ใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 4.0 International.
อยู่บนพื้นฐานของงานที่ http://www.art-in-sea.com/.
การอนุญาตนอกเหนือจากที่ระบุไว้ในสัญญาอนุญาตนี้ อาจมีอยู่ที่ http://www.art-in-sea.com/

ติดต่อศูนย์ศิลปกรรม

logo-1คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร 31 ถนนหน้าพระลาน แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200 โทรศัพท์ 0 2224 7684 โทรสาร 0 2226 5355

Statistics

14903217
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
581437
0
581437
14321615
581437
827440
14903217
Server Time: 24-02-2020 12:24:42