Print this page

ศิลปะเขมร

Written by 
Rate this item
(5 votes)

kmer2   kmer4   kmer2

en th

การแบ่งแยกและกำหนดอายุของศิลปะเขมร ใช้วิธีการพิจารณาวิวัฒนาการของลวดลายที่ใช้ประดับตกแต่งโบราณสถานเป็นสำคัญ วิธีการดังกล่าวนี้ ฟิลิปป์ สแตร์น (Philip Stern) นำมาใช้เป็นคนแรก และ นางจิลแบรท์ เดอ โคราล เรมุสาต์ (Gilberte de Coral Remusat) ก็เป็นนักวิชาการอีกท่านหนึ่งที่ใช้วิธีการศึกษาพัฒนาของลวดลายเช่นเดียวกัน

สิ่งที่นักวิชาการทั้ง 2 ท่าน นำมาใช้เปรียบเทียบคือลวดลายที่ปรากฏบนทับหลังและเสาประดับกรอบประตู ซึ่งเป็นสิ่งที่ปรากฏมาตั้งแต่เริ่มแรกสร้างปราสาทในศิลปะเขมรจนถึงศิลปะในสมัยสุดท้าย นอกจากการศึกษาทางด้านรูปแบบแล้วยังมีการใช้หลักฐานจากศิลาจารึกที่กล่าวถึงเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์มาช่วยสนับสนุนให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้นด้วย

การกำหนดชื่อรูปแบบต่างๆ ในศิลปะเขมรนั้น ส่วนใหญ่แล้วกำหนดจากชื่อของศาสนสถานที่สำคัญ สามารถแบ่งออกเป็น 2 ช่วงเวลาใหญ่ๆ ด้วยกัน คือ สมัยก่อนเมืองพระนคร และ สมัยเมืองพระนคร โดยในช่วงก่อนเมืองพระนครนั้น งานศิลปกรรมมีการกระจายตัวอยู่ตามเมืองต่างๆ ตามความสำคัญในแต่ละช่วงเวลา ในระยะเริ่มต้นของศิลปะเขมรมีการรับรูปแบบและพัฒนามาจากศิลปะอินเดียตามการเข้ามาของศาสนาและการค้าเป็นสำคัญ ส่วนในสมัยเมืองพระนคร เริ่มตั้งแต่ศิลปะบาแค็งในรัชสมัยของพระเจ้ายโศวรมันที่ 1 ทรงสร้างเมืองยโศธรปุระขึ้น หรือที่รู้จักกันอีกชื่อหนึ่งว่า “เมืองพระนคร” ในราวพุทธศตวรรษที่ 15 ซึ่งหลังจากนั้นเป็นต้นมาศิลปะในสมัยต่างๆ ก็ได้เติบโตและพัฒนาขึ้น ณ เมืองแห่งนี้ จนกระทั่งถึงสมัยบายน ราวพุทธศตวรรษที่ 18 โดยนับเป็นสมัยสุดท้ายของการสร้างสรรค์งานศิลปกรรมเขมรโบราณพร้อมกับการสิ้นสุดสมัยเมืองพระนคร เนื่องจากการแผ่อิทธิพลเข้ามาของอาณาจักรอยุธยา

 

ศิลปะขอม
กลุ่มปราสาทขอม อายุสมัย
ศิลปะก่อนเมืองพระนคร ปราสาทพระโค ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทบากอง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทโลเลย ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทบางแค็ง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทกระวาน ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทปักษีจำกรง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทบันทายศรี ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทแม่บุญตะวันออก ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทแปรรูป ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ศิลปะสมัยเมืองพระนคร ปราสาทบัตชุม ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทเบย ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทพิมานอากาศ ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทตาแก้ว ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทคลัง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ประตูเมืองพระนคร ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทบาปวน ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15-16
ปราสาทนครวัด ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17-18
ปราสาทบายน ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17-18
ปราสาทนาคพัน ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17-18
ปราสาทตาพรหม ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17-18
ประตูเมืองนครธม ช่วงพุทธศตวรรษที่ 17-18

 

ขื่อเรียกศิลปะเขมรในสมัยต่างๆ
สมัยก่อนเมืองพระนคร อายุสมัย
ศิลปะพนมดา ราวพุทธศตวรรษที่ 12
ศิลปะถาลาบริวัต ราวพุทธศตวรรษที่ 12
ศิลปะสมโบร์ไพรกุก ราวพุทธศตวรรษที่ 12
ศิลปะไพรกเมง ราวพุทธศตวรรษที่ 12-13
ศิลปะกำพงพระ ราวพุทธศตวรรษที่ 13-14
ศิลปะกุเลน พ.ศ.1370-1420
ศิลปะสมัยเมืองพระนคร อายุสมัย
ศิลปะพระโค พ.ศ. 1420-1440
ศิลปะบาแค็ง พ.ศ. 1440-1470
ศิลปะเกาะแกร์ พ.ศ. 1465-1490
ศิลปะแปรรูป พ.ศ.1490-1510
ศิลปะบันทายสรี พ.ศ. 1510-1550
ศิลปะคลัง หรือ เกลียง ช่วงกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 16
ศิลปะบาปวน พ.ศ. 1560-1630
นครวัด พ.ศ. 1650-1720
บายน พ.ศ. 1720-1780
Read 42900 times
อาจารย์กวิฎ  ตั้งจรัสวงศ์

ที่ทำงาน ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
ประวัติการศึกษา
พ.ศ. 2549 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิต เกียรตินิยมอันดับ 2 สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
พ.ศ. 2552 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร
ประวัติการทำงาน
พ.ศ. 2553 ภัณฑารักษ์ ปฏิบัติการ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์ จังหวัดลพบุรี สำนักศิลปากรที่ 4 ลพบุรี
พ.ศ. 2555 อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร